Trong thười qua, Ban Chỉ huy Quân sự (CHQS) phường Hoa Lư luôn xác định công tác huấn luyện chiến đấu và phổ biến giáo dục pháp luật là nhiệm vụ trọng tâm nhằm xây dựng lực lượng dân quân vững mạnh, rộng khắp, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ quốc phòng, quân sự địa phương trong tình hình mới.

Đồng chí Đinh Đức Điển, Uỷ viên BTV Đảng uỷ, Chỉ huy trưởng BCH Quân sự phường trao thường Hoa bắn giỏi cho nữ dân quân phường

Xác định huấn luyện là yếu tố then chốt để nâng cao sức mạnh chiến đấu, Ban CHQS phường Hoa Lư đã chủ động xây dựng kế hoạch chi tiết, chuẩn bị đầy đủ giáo án, bài giảng và mô hình học cụ từ sớm. Nội dung huấn luyện được đổi mới theo phương châm “Cơ bản, thiết thực, vững chắc”, coi trọng đồng bộ và chuyên sâu.

 Từ đầu năm 2026 Ban CHQS phường đã tổ chức một đợt huấn luyện trong 24 ngày ( 1/4/2026-24/4/2026) cho 632 cho đồng chí tham gia. Các chiến sĩ dân quân được huấn luyện truyền đạt kỹ lưỡng về các nội dung: Giáo dục chính trị, huấn luyện quân sự chung, kỹ thuật dân quân, chiến thuật dân quân.. Do có sự chuẩn bị chu đáo và tinh thần tự giác cao, kết quả kiểm tra các nội dung huấn luyện hàng năm của lực lượng dân quân phường luôn đạt 100% yêu cầu, trong đó có trên 80% đạt khá, giỏi.

Bên cạnh việc rèn luyện kỹ năng quân sự, công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, đặc biệt là Luật Dân quân tự vệ, luôn được Đảng ủy, UBND và Ban CHQS phường chú trọng. Việc tuyên truyền được thực hiện linh hoạt qua nhiều hình thức: Lồng ghép trong các buổi sinh hoạt chính trị, chi bộ và tổ dân phố. Phát huy hiệu quả hệ thống loa truyền thanh phường. Tuyên truyền trực quan qua băng rôn, khẩu hiệu và các nền tảng mạng xã hội. Việc nắm vững Luật không chỉ giúp chiến sĩ dân quân hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ của mình mà còn nâng cao ý thức trách nhiệm trong việc bảo vệ an ninh trật tự tại cơ sở.

Lực lương DQTV phường tham dự hội nghị tuyên truyền, phổ biến Luật Dân quân.

Sau đây là một số nội dung cơ bản Luật dân quân tự vệ năm 2019 cùng những sửa đổi, bổ sung quan trọng vào năm 2025 đã được ban hành. Những quy định, quyền lợi và trách nhiệm của công dân đối với lực lượng DQTV cơ bản tập trung các nội dung sau;.

Hiểu đúng về vị trí và nhiệm vụ của Dân quân tự vệ

Dân quân tự vệ là thành phần của lực lượng vũ trang nhân dân; là lực lượng bảo vệ Đảng, chính quyền, tính mạng, tài sản của Nhân dân, tài sản của cơ quan, tổ chức ở địa phương, cơ sở; làm nòng cốt cùng toàn dân đánh giặc ở địa phương, cơ sở khi có chiến tranh.

Nhiệm vụ của DQTV không chỉ là sẵn sàng chiến đấu, phối hợp với các lực lượng giữ gìn an ninh trật tự, mà còn là lực lượng xung kích trong phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, tìm kiếm cứu nạn và bảo vệ môi trường. Đặc biệt, trong bối cảnh mới, DQTV còn tham gia xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân vững chắc tại địa bàn xã, phường..

Nghĩa vụ tham gia Dân quân tự vệ: Trách nhiệm của mỗi công dân

Theo quy định của Luật, việc tham gia DQTV là nghĩa vụ của mọi công dân trong độ tuổi, không phân biệt dân tộc, tôn giáo, thành phần xã hội.

Độ tuổi, thời hạn thực hiện nghĩa vụ tham gia Dân quân tự vệ trong thời bình. Điều 8 của Luật DQTVnăm 2019 quy định:

Công dân nam từ đủ 18 tuổi đến hết 45 tuổi, công dân nữ từ đủ 18 tuổi đến hết 40 tuổi có nghĩa vụ tham gia Dân quân tự vệ; nếu tình nguyện tham gia Dân quân tự vệ thì có thể kéo dài đến hết 50 tuổi đối với nam, đến hết 45 tuổi đối với nữ.

 Thời hạn thực hiện nghĩa vụ tham gia Dân quân tự vệ tại chỗ, Dân quân tự vệ cơ động, Dân quân tự vệ biển, Dân quân tự vệ phòng không, pháo binh, trinh sát, thông tin, công binh, phòng hóa, y tế là 04 năm; dân quân thường trực là 02 năm.

Căn cứ yêu cầu, nhiệm vụ quốc phòng, quân sự của địa phương, cơ quan, tổ chức, thời hạn thực hiện nghĩa vụ tham gia Dân quân tự vệ được kéo dài nhưng không quá 02 năm; đối với dân quân biển, tự vệ và chỉ huy đơn vị Dân quân tự vệ được kéo dài hơn nhưng không quá độ tuổi quy định tại khoản 1 Điều này.

Quyền lợi và Chế độ chính sách: Sự quan tâm của Đảng và Nhà nước

Đây là nội dung mà Luật 2019 và các văn bản sửa đổi năm 2025 đặc biệt chú trọng để đảm bảo đời sống cho chiến sĩ DQTV. Khi tham gia lực lượng, công dân được hưởng các quyền lợi thiết thực sau:

Về kinh tế: Khi thực hiện nhiệm vụ huấn luyện, tuần tra, chiến đấu hoặc thực hiện các nhiệm vụ đột xuất khác, chiến sĩ DQTV được hưởng trợ cấp ngày công lao động. Theo Nghị định 16/2025/NĐ-CP, mức trợ cấp này đã được điều chỉnh phù hợp với thực tế đời sống, đảm bảo bù đắp ngày công lao động tại địa phương.

Về y tế và bảo hiểm: Trong thời gian làm nhiệm vụ, nếu bị ốm đau, tai nạn, chiến sĩ DQTV được hưởng chế độ bảo hiểm y tế và thanh toán chi phí khám chữa bệnh.

Trường hợp hy sinh, bị thương: Nếu bị thương hoặc hy sinh trong khi thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự hoặc cứu hộ cứu nạn, chiến sĩ sẽ được xem xét xác nhận là thương binh hoặc liệt sĩ theo quy định của pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng.

Đối với DQTV thường trực: Được hưởng phụ cấp đặc thù, hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và được bảo đảm tiền ăn tương đương chế độ của chiến sĩ bộ binh trong Quân đội nhân dân Việt Nam.

Các trường hợp được tạm hoãn và miễn thực hiện nghĩa vụ

Luật luôn thấu hiểu và tạo điều kiện cho các hoàn cảnh khó khăn. Cụ thể: Theo khoản 4 Điều 11 và khoản 3 Điều 12 (sửa đổi):

Tạm hoãn: Áp dụng cho phụ nữ đang mang thai hoặc nuôi con nhỏ dưới 36 tháng tuổi, nam giới một mình nuôi con dưới 36 tháng tuổi; người có hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn (trong hộ nghèo, hộ cận nghèo; người phải trực tiếp nuôi dưỡng thân nhân không còn khả năng lao động hoặc chưa đến tuổi lao động,…); công dân đang học tại các trường đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp.

Miễn thực hiện: Áp dụng cho con của liệt sĩ, con của thương binh hạng một; người trực tiếp nuôi dưỡng người bị mất sức lao động từ 81% trở lên; người làm công tác cơ yếu.

Trách nhiệm và Các hành vi bị nghiêm cấm

Bên cạnh quyền lợi, Luật cũng quy định rõ trách nhiệm và các hành vi vi phạm sẽ bị xử lý:

Trách nhiệm: Mọi công dân trong độ tuổi phải có mặt đúng thời gian, địa điểm đăng ký, huấn luyện theo lệnh điều động. Tuyệt đối chấp hành mệnh lệnh của cấp trên và kỷ luật quân đội trong quá trình làm nhiệm vụ.

Hành vi bị nghiêm cấm: Căn cứ theo qy định tại điều 14. Các hành vi bị nghiêm cấm về Dân quân tự vệ Luật dân quân tự vệ 2019 quy định cụ thể: Trốn tránh thực hiện nghĩa vụ DQTV; cản trở người khác thực hiện nghĩa vụ; lợi dụng danh nghĩa DQTV để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Xử lý vi phạm: Mọi hành vi trốn tránh, chống đối sẽ bị xử lý vi phạm hành chính, nếu gây hậu quả nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

Xây dựng lực lượng Dân quân tự vệ "vững mạnh, rộng khắp" không chỉ là nhiệm vụ của ngành quân sự mà là trách nhiệm chung của toàn dân, của cả hệ thống chính trị. Mỗi thanh niên, mỗi công dân tham gia DQTV là đóng góp một viên gạch xây dựng nên "pháo đài" bảo vệ bình yên cho mỗi đường làng, ngõ phố, đồng thời nêu cao tinh thần yêu nước, tự giác thực hiện Luật Dân quân tự vệ, phối hợp cùng các lực lượng vũ trang bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh Tổ quốc trong tình hình mới.

Thanh Lan – Văn phòng HĐND&UBND phường